Een interview met Henk Helmantel
Discussie over Schildertechnieken en Materialen
Inleiding tot materialen en technieken
- De spreker bespreekt de moeilijkheid om bepaalde materialen te verkrijgen, zoals een specifiek product uit Zweden dat via Oldenzaal wordt geïmporteerd.
- Er wordt gesproken over de stabiliteit van het materiaal; schilderijen van 60 jaar oud zijn nog steeds in goede staat. De voorkeur gaat uit naar een dikte van 6 mm voor het schilderwerk.
Gebruik van gesso en alternatieven
- De spreker gebruikt zowel gesso als andere materialen, maar twijfelt aan de lange termijn stabiliteit van gesso.
- Er is een discussie over het gebruik van terpentine en hoe dit invloed heeft op de keuze van materialen voor schilderen.
Laagopbouw in schilderkunst
- Het belang van laagopbouw wordt benadrukt; de tweede laag bevat meestal meer body in de verf.
- Soms is het niet haalbaar om alles in drie lagen te voltooien, wat leidt tot extra verf die niet volledig afgedekt is.
Compositie en opzet
- De spreker legt uit hoe compositie wordt opgebouwd, beginnend met grotere vormen die geleidelijk kleiner worden.
- Het proces begint vaak met het bepalen van de grootte van het schilderij en het samenstellen van elementen op een tafel of vloer.
Tekenen en eerste lijnen
- Bij het tekenen begint men met belangrijke referentiepunten zoals de horizonlijn.
- Er wordt besproken hoe verschillende objecten worden geplaatst ten opzichte van elkaar om een evenwichtige compositie te creëren.
Risico's bij compositie
- Het risico dat objecten tijdens het tekenen kunnen verschuiven of niet goed passen binnen de compositie wordt genoemd.
Het Proces van Schilderen en Tekenen
Kader en Ruimte
- De kunstenaar legt uit dat het belangrijk is om de wol in een kader te plaatsen, wat helpt bij het bepalen van de compositie binnen de ruimte.
- Er wordt gesproken over het verdelen van het vlak in blokjes, wat helpt bij het structureren van de tekening op papier.
Gebruik van Vormen
- Tijdens het tekenen worden vormen gebruikt als basis; bijvoorbeeld, een pannetje begint met een rechthoek of cilinder om de juiste proporties vast te leggen.
- De kunstenaar benadrukt het belang van spiegeltechnieken om correctie aan te brengen in de tekening.
Laagopbouw en Techniek
- De eerste fase omvat een stevige opzet met verf, waarbij er aandacht is voor kleurgebruik en textuur.
- Er wordt gesproken over het gebruik van potlood als basislaag die later gefixeerd moet worden.
Fases van Schilderen
- De kunstenaar verwijst naar drie fases in schilderen: schetsfase, opbouwfase en afwerkingsfase. Elke fase heeft zijn eigen uitdagingen en tijdsinvestering.
- Het proces kost veel tijd; vooral de tweede laag vereist zorgvuldige aandacht voor detail.
Perspectief en Compositie
- Bij complexe stillevens is perspectief cruciaal; fouten hierin zijn zichtbaar voor iedereen.
- De tweede en derde fase zijn vaak tijdrovend omdat ze essentieel zijn voor de uiteindelijke compositie.
Voorkeuren in Fases
- De kunstenaar vindt de eerste fase leuker omdat deze creativiteit zonder beperkingen biedt; dit verandert naarmate men verder gaat in het proces.
Kleurgebruik in Schilderkunst
De rol van kleur in schilderijen
- De spreker bespreekt het gebruik van kleuren in zijn schilderijen, waarbij hij opmerkt dat de tafels vaak fantasiekleuren hebben.
- Er wordt benadrukt hoe belangrijk het is dat kleuren elkaar aanvullen en afstemmen om een ruimtelijk effect te creëren.
- Het spelen met complementaire kleuren wordt genoemd als een manier om verbindingen tussen verschillende kleuren te maken.
Technieken en materialen
- De spreker legt uit dat hij werkt met terpentine en olie, waarbij hij de verschillen tussen harsen en mediums toelicht.
- Er wordt gesproken over synthetische achtergronden en het belang van de juiste harsen voor zijn werk.
Werkwijze bij schilderen
- De spreker beschrijft zijn werkwijze: eerst schilderen, dan de achtergrond aanbrengen, met een focus op een rijk palet vanaf het begin.
- Hij legt uit dat hij vaak begint met een lichte ondergrond die door andere lagen heen schijnt.
Persoonlijke voorkeuren
- De spreker geeft aan dat hij liever met een witte ondergrond werkt omdat dit hem meer mogelijkheden biedt tijdens het schilderproces.
- Hij merkt op dat werken met zwart soms problematisch kan zijn vanwege de vervuilende eigenschappen ervan wanneer gemengd met andere kleuren.
Creatieve keuzes
- Er wordt besproken hoe donkere partijen kunnen worden samengesteld uit verschillende kleuren in plaats van alleen zwart te gebruiken.
- Het idee komt naar voren dat het gebruik van diverse kleurtinten mooier kan zijn dan simpelweg zwart toe te voegen aan mengsels.
Afwerking en textuur
- De spreker wijst op de voordelen van donkere tinten die meer mogelijkheden bieden voor variatie in kleurgebruik.
Creatieve Processen en Technieken in Schilderkunst
Het Gebruik van Paletten en Verf
- De spreker bespreekt het gebruik van een mesje om verf aan te brengen, wat de interactie tussen verf en het oppervlak benadrukt.
- Er wordt gesproken over de chaotische staat van het palet, maar de spreker vindt zijn weg binnen deze chaos.
- Het gebruik van een mes op het palet wordt verder toegelicht, waarbij de moeilijkheidsgraad van bepaalde technieken wordt erkend.
Probleemoplossing bij Schilderen
- De spreker deelt een ervaring met het schilderen van een fruitschaal en hoe dit leidde tot problemen met fruitvloeistof in de ruimte.
- Een voorbeeld wordt gegeven over asperges die onregelmatig groeien, wat leidt tot creatieve oplossingen in het schilderproces.
Creativiteit en Herinnering
- De spreker reflecteert op creativiteit als een manier om persoonlijke invulling te geven aan kunstwerken.
- Er wordt gesproken over herinneringen die invloed hebben op kleurkeuzes tijdens het schilderen.
Vernis en Restauratie
- De spreker vraagt naar ervaringen met vernis en hoe dit kan leiden tot problemen zoals parelvorming.
- Een techniek voor het aanbrengen van vernis wordt besproken, inclusief uitdagingen bij drogen.
Chemische Aspecten van Verf
- Er is een verwijzing naar chemicus Pieter Keunen, die betrokken is bij restauraties en inzichten biedt over moderne versus traditionele vernis.
- De spreker legt uit dat moderne harsen minder goed aansluiten op pigmenten dan oudere formules.
Problemen met Synthetische Pigmenten
- Er worden zorgen geuit over synthetische blauwe pigmenten die slecht presteren in combinatie met andere verfsoorten.
Kunst en Interieur: Een Diepgaande Analyse
De Rol van Contrast in Kerkinterieurs
- De spreker bespreekt de eenvoud van het vastzetten van elementen in een interieur, met een focus op kerkinterieurs. Er wordt gesuggereerd dat er minder contrast is dan verwacht.
- Het gebruik van materialen in interieurs is vaak homogeen, wat bijdraagt aan de uniformiteit binnen kerkelijke ruimtes.
Kleurgebruik en Perspectief
- De spreker benadrukt het belang van zachte kleuren en schaduwen die de intensiteit van tegenstellingen bepalen. Dit heeft invloed op de algehele esthetiek.
- Het perspectief in schilderijen wordt als cruciaal beschouwd; er zijn complexe regels voor het leggen van verdwijnpunten die essentieel zijn voor realistische weergave.
Technieken voor Schilderen
- Bij grote schilderijen gebruikt de kunstenaar een lange lat om perspectieven te bepalen, waarbij touwtjes ook als hulpmiddel kunnen dienen.
- De kunstenaar legt uit hoe hij vloeren invult zonder strikt volgens lijnen te werken, wat leidt tot onregelmatigheden die hij prefereert.
Kleurcodering en Creatieve Processen
- Kleuren worden genoteerd met een systeem dat vijf cijfers gebruikt om verschillende tinten aan te duiden, variërend van donker naar licht.
- Deze systematische aanpak helpt bij het vertalen van ideeën naar het schilderij, waardoor consistentie in kleurgebruik ontstaat.
Portretkunst en Compositie
- De spreker geeft aan dat hij niet houdt van foto's omdat deze vaak niet recht doen aan het werk; voorkeur gaat uit naar zelfgemaakte portretten.